Vĩnh Long: Ứng dụng công nghệ nuôi cấy mô trong sản xuất cây giống, hoa kiểng quy mô lớn

Tại Trung tâm Giống và Hoa kiểng tỉnh Vĩnh Long, nhiều loại giống hoa, cây trồng có giá trị kinh tế cao như hoa cúc mâm xôi, cúc Hàn Quốc, khóm MD2… được nhân nhanh, https://vigen.vn/dua-dua-cay-mo/ đồng đều và sạch bệnh, đáp ứng nhu cầu sản xuất quy mô lớn của nông dân và doanh nghiệp trong và ngoài tỉnh, góp phần phát triển nông nghiệp tại địa phương.

Sau 2 năm trồng hoa cúc mâm xôi từ cây giống nuôi cấy mô đạt hiệu quả, anh Trịnh Minh Thống, xã Vĩnh Thành, tỉnh Vĩnh Long chuyển sang sử dụng giống nuôi cấy mô từ Trung tâm Giống và Hoa kiểng Vĩnh Long. Anh Trịnh Minh Thống cho hay, lúc đầu lo lắng khi sử dụng giống nuôi cấy mô, vì không biết cây sinh trưởng, ra hoa hiệu quả như nào. Vụ hoa tết năm 2024, năm đầu tiên anh Thống trồng thử nghiệm 1.000 cây giống cúc mâm xôi nuôi cấy mô được chuyển giao từ trung tâm đạt hiệu quả. Năm nay, anh chuẩn bị xuống giống cho vụ hoa tết 2026, anh Thống đặt hàng mua 3.000 cây cúc mâm côi nuôi cấy mô của trung tâm để trồng.

Theo anh Thống, hoa cúc mâm xôi là loại hoa được người dân trồng phổ biến phục vụ nhu cầu thị trường Tết Nguyên đán. Tuy nhiên, phương pháp nhân giống truyền thống (giâm cành) cây thường phát triển chậm, dễ mang mầm bệnh từ cây mẹ, do đó chất lượng đầu ra không đồng đều, tỷ lệ hao hụt, ra hoa không đạt, chỉ chiếm 20 - 30%. Từ khi chuyển sang trồng cây giống bằng phương pháp nuôi cấy mô, cây phát triển tốt, ít nhiễm bệnh, giảm chi phí công chăm sóc, cây đạt chất lượng trên 95%. Anh Thống chia sẻ, sau khi thấy anh sản xuất cây cúc mâm xôi từ giống nuôi cấy mô đạt hiệu quả nhiều người đã đến tham quan học hỏi và chuyển sang trồng từ giống cây nuôi cấy mô.

Xem thêm: https://vigen.vn/cay-cha-la-an-trai/

Ông Trần Văn Phí (58 tuổi), xã Hưng Khánh Trung, tỉnh Vĩnh Long cho biết, với hơn 30 năm trồng hoa kiểng, trước đây ông trồng theo cách sử dụng giống truyền thống. Tuy nhiên, sau khi thấy anh Thống trồng đạt hiệu quả, năm nay ông đặt 500 cây con để trồng thử nghiệm, trồng song song với giống truyền thống để có sự so sánh hiệu quả. Sau 20 ngày xuống giống, cây hoa cúc hiện sinh trưởng tốt, cây khỏe mạnh. Ông Phí chia sẻ, nếu hiệu quả, năm sau ông chuyển sang trồng cây giống từ phương pháp nuôi cấy mô.

Anh Trịnh Công Sơn, hộ chuyên trồng hoa ở xã Vĩnh Thành, tỉnh Vĩnh Long cho biết, vụ hoa tết 2025, lần đầu tiên anh sử dụng giống hoa cúc nuôi cấy mô, cây giống sạch bệnh, sinh trưởng mạnh, cho hoa đẹp và đều màu, chi phí sản xuất giảm, tỷ lệ hao hụt thấp, lợi nhuân tăng son cách trống giống hoa truyền thống.

Theo ông Bùi Trường Thọ, Phó Giám đốc Trung tâm Giống và Hoa kiểng Vĩnh Long, năm nay trung tâm cung ứng khoảng 20.000 cây giống cúc mâm xôi, cúc Hàn Quốc, tăng 2 lần so số lượng năm trước. Bên cạnh đó, trung tâm cung ứng thị trường các tỉnh, thành trong khu vực các loại giống như: dứa MD2, dứa Queen, các loại chuối; cây dược liệu: gừng, sâm đất, lan gấm; cây kiểng hoa và kiểng lá: dạ yến thảo, hoa hồng; cúc pico, trang đỏ, các loại hoa lan…

Hiện tại, trung tâm tập trung nghiên cứu, https://vigen.vn/ ứng dụng khoa học kỹ thuật và công nghệ mới vào sản xuất, kinh doanh nhằm tăng năng suất, chất lượng nông sản. Đồng thời, chú trọng phát huy tốt vai trò của nhà khoa học trong việc nghiên cứu, hỗ trợ đẩy nhanh ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất và triển khai đồng bộ các chính sách hỗ trợ ứng dụng khoa học công nghệ cho nông dân và doanh nghiệp.

Nhân giống lan bằng phương pháp nuôi cấy mô tế bào

​Nuôi cấy mô, nhân giống vô tính tế bào thực vật là thuật ngữ để nói về việc nuôi cấy tất cả các phần của thực vật (tế bào đơn, mô, cơ quan…) https://vigen.vn/dua-ta-cay-mo/ trong điều kiện vô trùng, đây là phương pháp nghiên cứu tất cả các vấn đề liên quan đến thực vật về sinh lý học, sinh hóa học, di truyền học và cấu trúc thực vật. Kỹ thuật nuôi cấy mô, tế bào thực vật gồm các biện pháp, thao tác, qui trình nuôi cấy mô tế bào thực vật để chọn giống, nhân giống, sản xuất các hợp chất thứ cấp có hoạt tính sinh học và nghiên cứu lý luận di truyền thực vật bậc cao.

Để nhân giống lan bằng phương pháp nuôi cấy mô tế bào, trước hết cần tách các phần của thực vật như đỉnh sinh trưởng, chồi, rễ, đoạn thân,…, đưa vào môi trường nuôi cấy thích hợp để cây có thể sống, nhân chồi, sinh trưởng và phát triển như đang sống trên thân, cơ thể cây mẹ.

​Trong môi trường nuôi cấy cần đáp ứng đủ điều kiện vật lý (ánh sáng, nhiệt độ, không khí, áp suất không khí) và điều kiện hóa học (dinh dưỡng đa lượng, vi lượng, vitamin, chất điều hòa sinh trưởng...) để giúp mẫu cấy hình thành ra kiểu gen và kiểu hình của nó tương tự cây mẹ. Tất cả hai bước (tách mẫu và đưa vào môi trường nuôi cấy) đều được tiến hành trong điều kiện vô trùng, tức là trong điều kiện không có mốc, vi khuẩn, nấm và các nguồn lây nhiễm khác vì chúng có thể gây hại cho mẫu cấy hoặc gây ảnh hưởng đến sự sinh trưởng và phát triển của mẫu cấy, có khi gây chết mẫu. Vì vậy, cần ngăn cản các nguồn gây nhiễm bằng cách loại trừ các vi sinh vật, chủ yếu là cách thao tác, bố trí trang thiết bị và phương pháp thực hiện trong phòng nuôi cấy mô.

Xem thêm: https://vigen.vn/chuoi-su-cay-mo/

Qui trình nuôi cấy mô tế bào hoa lan được thực hiện như sau:

Chuẩn bị cây mẹ: Trồng thành vườn gốc giống được chăm sóc và theo dõi các đặc điểm hình thái. Cây sạch bệnh và đang giai đoạn sinh trưởng khỏe mạnh, đây chính là nguồn nguyên liệu quan trọng cho kỹ thuật nuôi cấy mô tế bào hoa lan.

Chọn mẫu cấy: Phải chuẩn bị môi trường nuôi cấy đã hấp vô trùng để cấy mẫu. Mẫu sau khi được lựa chọn, bảo quản trong bao PE, có ghi chú rõ ràng là môi trường nào để tránh nhầm lẫn. Dụng cụ lấy mẫu được khử trùng kỹ càng, tốt nhất là đem khử trùng trong nồi hấp ở nhiệt độ 121 độ C, trong vòng 40 phút.

Khử trùng mẫu cấy: Mẫu cấy ở ngoài tự nhiên luôn chứa vi khuẩn, nấm… nên cần phải loại bỏ các yếu tố này để đưa vào môi trường nuôi cấy vô trùng. Đây là khâu rất khó trong nuôi cấy mô vì nó quyết định 50% sự thành công trong nuôi cấy mô, nếu không xử lý khử trùng tốt tỷ lệ hư hại sẽ rất cao. Để khử trùng mẫu cấy, cần lựa chọn hóa chất khử trùng thích hợp và thời gian khử trùng thích hợp sao cho làm chết các tác nhân gây nhiễm mẫu (nấm, vi khuẩn), nhưng mẫu cấy vẫn còn có khả năng tái sinh.

Giai đoạn tăng sinh: https://vigen.vn/ Mẫu giống hoa lan khi cấy vào môi trường agar tăng sinh có lượng BAP thích hợp trong giai đoạn này để tăng nhanh số lượng cá thể lên hàng trăm, hàng ngàn cá thể (còn được gọi là protocorm). Các chồi tăng trưởng tốt, khỏe mạnh, đạt kích thước và chiều cao sẽ được cấy sang giai đoạn kế tiếp. Môi trường nuôi cấy được bổ sung chất kích thích tạo chồi.